Θέματα και Απαντήσεις στο μάθημα της Βιολογίας

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ – Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 – ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)

ΘΕΜΑ Α

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κ αθεμίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα , το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

Α1. Σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα είναι η α. ελονοσία β. χολέρα γ. σύφιλη

δ. πολιομυελίτιδα.

Μονάδες 5

Α2. Κέντρο αιμοποίησης αποτελεί ο α. ερυθρός μυελός των οστών β. θύμος αδένας γ. νωτιαίος μυελός δ. πνεύμονας.

Μονάδες 5

Α3 . Το φαινόμενο της β ιοσυσσώρευσης μπορεί να προκληθεί από

α. νιτρικά άλατα

β. εντομοκτόνο γ. φωσφορικά άλατα δ. αμμωνία.

Μονάδες 5

Α4 . Σε ένα αυτότροφο οικοσύστημα το δεύτερο τροφικό επίπεδο περιλαμβάνειτους

α. παραγωγούς β. καταναλωτές 1ης τάξης

γ. καταναλωτές 2ης τάξης δ. αποικοδομητές.

Μονάδες 5

α. μία κλάση β. ένα είδος γ. μία τάξη

δ. μία οικογένεια.

Μονάδες 5

ΘΕΜΑ Β

Β1. Να αντιστοιχίσετε σωστά τον αριθμό καθεμιάς από τις φράσεις της στήλης Ι με ένα μόνο γράμμα, Α ή Β, της στήλης ΙΙ.

Στήλη Ι

1.   Παράγεται από μύκητες

2. Αποτελεί συστατικό της μη ειδικής άμυνας του ανθρώπινου οργανισμού

3.   Είναι ένζυμο

4. Παρεμποδίζει τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώματος στα βακτήρια

5.   Είναι αντιβιοτικό

6.   Διασπά το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων

7.   Παράγεται από τον ανθρώπινο οργανισμό

8. Η χρήση της μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών βακτηρίων σε αυτήν

Στήλη ΙΙ

Α: Λυσοζύμη

Β: Πενικιλίνη

Μονάδες 8

Β2.   Τι πληροφορίες διαθέτει το γενετικό υλικό ενός ιού;

Μονάδες 4

Β3. Να αναφέρετε δύο συνθήκες κάτω από τις οποίες τα βακτήρια σχηματίζουνενδοσπόρια (μονάδες 2) . Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των ενδοσπορίων (μονάδες 3);

Μονάδες 5

Β4.   Ποιες είναι οι συνέπειες της όξινης βροχής;

Μονάδες 4

Β5. Η Βιολογία, όπως και κάθε άλλη επιστήμη, βασίζεται πάνω σε μερικέςθεμελιώδεις γενικεύσεις. Να διατυπώσετε τις θεμελιώδεις γενικεύσεις, στις οποίες βασίζεται η Βιολογία.

Μονάδες 4

ΘΕΜΑ Γ

Δίνονται τα διαγράμματα 1, 2, 3 και 4.

Γ1. Ποιο από τα διαγράμματα 1, 2, 3 και 4 απεικονίζει τη συγκέντρωση τωναντισωμάτων στον οργανισμό ενός ανθρώπου μετά από μόλυνση που προκλήθηκε για δεύτερη φορά από τον ίδιο ιό (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τα χαρακτηριστικά του διαγράμματος που επιλέξατε (μονάδες 3).

Μονάδες 4

Γ2. Ποιο από τα διαγράμματα 1, 2, 3 και 4 απεικονίζει τη συγκέντρωση τουαντιγόνου στον οργανισμό ενός ανθρώπου, τις ημέρες που ακολουθούν μετά τον εμβολιασμό του από το συγκεκριμένο αντιγόνο (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τα χαρακτηριστικά του διαγράμματος που επιλέξατε (μονάδες 3).

Μονάδες 4

Γ3. Ποιο από τα διαγράμματα 1, 2, 3 και 4 απεικονίζει τη συγκέντρωση τωναντισωμάτων που παράγονται στον οργανισμό ενός ανθρώπου , τις ημέρες που ακολουθούν μετά τον πρώτο εμβολιασμό του (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τα χαρακτηριστικά του διαγράμματος που επιλέξατε (μονάδες 3).

Μονάδες 4

Γ4. Ποιο από τα διαγράμματα 1, 2, 3 και 4 απεικονίζει τη συγκέντρωση τωνκυτταροτοξικών Τ – λεμφοκυττάρων στον οργανισμό ενός ανθρώπου που μολύνθηκε από ένα βακτήριο (μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με βάση τα χαρακτηριστικά του διαγράμματος που επιλέξατε (μονάδες 3).

Μονάδες 4

Γ5. Ένας υγιής ενήλικος άνθρωπος μολύνεται από ένα είδος παθογόνουβακτηρίου . Να εξηγήσετε τρεις πιθανούς λόγους για τους οποίους ο άνθρωπος αυτός δεν εμφάνισε τα συμπτώματα της ασθένειας.

Μονάδες 9

ΘΕΜΑ

Σε ένα μικρό δασικό οικοσύστημα υπάρχουν 1 .000 δέντρα, 25 κουνέλια με ανοιχτό χρώμα τριχώματος, 175 κουνέλια με σκούρο χρώμα τριχώματος και 10 γεράκια στα οποία συνολικά παρασιτούν 10 .000 πρωτόζωα.

1. Να σχεδιάσετε την τροφική πυραμίδα πληθυσμού αυτού του δασικούοικοσυστήματος.

Μονάδες 4

2. Αν η μέση βιομάζα ενός κουνελιού είναι1 Kg, να υπολογίσετε τη βιομάζακάθε τροφικού επιπέδου του οικοσυστήματος και να σχεδιάσετε την αντίστοιχη πυραμίδα (μονάδες 5). Να υπολογίσετε τη μέση βιομάζα που έχει κάθε γεράκι (μονάδες 2).

Μονάδες 7

Δ3. Αν μια ασθένεια μειώσει τη βιομάζα των παραγωγών σε 400 Kg,ποιοςείναι ο αριθμός των γερακιών που θα μπορεί να υποστηρίξει το οικοσύστημα; Δίνεται ότι η μέση βιομάζα των γερακιών παραμένει σταθερή.

Μονάδες 4

Μια πυρκαγιά καταστρέφει το παραπάνω μικρό δασικό οικοσύστημα. Οι πληθυσμοί όλων των καταναλωτών μεταναστεύουν σε ένα γειτονικό θαμνώδες οικοσύστημα, το οποίο μπορεί να τους υποστηρίξει διατροφικά . Στο οικοσύστημα αυτό το έδαφος είναι ανοιχτόχρωμο σε αντίθεση με το έδαφος του προηγούμενου οικοσυστήματος, που ήταν σκουρόχρωμο.

Η γραφική παράσταση στην εικόνα 1 απεικονίζει τη μεταβολή του αριθμού των ανοιχτόχρωμων και των σκουρόχρωμων κουνελιών στο οικοσύστημα μετά τη μετανάστευση .

Εικόνα 1

4. Με βάση τη θεωρία της Φυσικής Επιλογής,να ερμηνεύσετε τις μεταβολέςτων καμπυλών Α και Β στο οικοσύστημα αυτό.

Μονάδες 10

Απαντήσεις στο μάθημα της βιολογίας.

Πανελλαδικές Εξετάσεις 2015

Θέμα Α :

Α1 – γ

Α2 – α

Α3 – β

Α4 – β

Α5 – δ

Θέμα Β:

Β1.

   1- Β, 2- Α, 3- Α , 4- Β, 5- Β, 6- Α, 7-Α, 8-Β

Β2.

Το γενετικό υλικό ενός ιού μπορεί να είναι DNA ή RNA και διαθέτει πληροφορίες.

– για τη σύνθεση των πρωτεϊνών του περιβλήματος. (2μ)

– για τη σύνθεση κάποιων ενζύμων απαραίτητων για τον πολλαπλασιασμό του. (2μ)

Β3.

Σε αντίξοες συνθήκες όπως σε ακραίες θερμοκρασίες (1μ) και υπό τη δράση ακτινοβολιών (1μ) πολλά βακτήρια μετατρέπονται σε ενδοσπόρια. Τα ενδοσπόρια είναι αφυδατωμένα κύτταρα (1μ) με ανθεκτικά τοιχώματα (1μ) και χαμηλούς μεταβολικούς ρυθμούς (1μ).

Β4.

Εξαιτίας του φαινομένου όξινης βροχής

1. Καταστρέφεται το φύλλωμα των δέντρων (1μ)
2. Ελαττώνεται η γονιμότητα του εδάφους (1μ)
3. Θανατώνονται οι φυσικοί και ζωικοί οργανισμοί υδάτινων οικοσυστημάτων (1μ).
4. Προκαλεί καταστροφές σε αρχιτεκτονικά μνημεία και έργα τέχνης γιατί τα οξέα αντιδρούν με το μάρμαρο και διαβρώνουν επιφάνειες (1μ).

Β5.

–          Κυτταρική θεωρία η οποία υποστηρίζει ότι όλα τα έμβια όντα αποτελούνται από κύτταρα ή προϊόντα κυττάρων (2μ).

–          Θεωρία εξέλιξης υποστηρίζει ότι όλα τα έμβια όντα είναι προϊόν εξέλιξης που υπέστησαν προγενέστεροι οργανισμοί (2μ).  

Θέμα Γ

Γ1. Διάγραμμα 4(1μ)

Παρατηρώ τη στιγμή της μόλυνσης άμεση αύξηση της συγκέντρωσης των αντισωμάτων τα οποία έχουν αρκετά υψηλή συγκέντρωση και μετά τη μείωση τους εξακολουθούν να παραμένουν στον ανθρώπινο οργανισμό οπότε συμπεραίνω ότι πρόκειται για δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση. (3μ)

Γ2. Διάγραμμα 3(1μ)

Παρατηρώ τη στιγμή της μόλυνσης τα αντιγόνα έχουν μια υψηλή συγκέντρωση η οποία δεν αυξάνεται μέσα στον οργανισμό καθώς πρόκειται για εμβόλιο το οποίο περιέχει νεκρούς ή εξασθενημένους μικροοργανισμούς ή τμήματα αυτών. (3μ)

Γ3. Διάγραμμα 1 (1μ)

Παρατηρώ ότι από τη στιγμή της μόλυνσης μέχρι την παραγωγή αντισωμάτων υπάρχει χρονική καθυστέρηση άρα συμπεραίνω ότι πρόκειται για πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση η οποία πραγματοποιείται στον οργανισμό μετά την εισαγωγή εμβολίου (4μ)

Γ4. Διάγραμμα 2 (1μ)

Παρατηρώ ότι η συγκέντρωση των κυτταροτοξικών Τ – Λεμφοκυττάρων διατηρείται σταθερή καθώς τα κυτταροτοξικών Τ δεν ενεργοποιούνται σε περίπτωση που το αντιγόνο είναι βακτήριο αλλά μόνο σε περίπτωση κυττάρου μολυσμένο από ιό , μετασχηματισμένου ιστού και καρκινικού κυττάρου (4μ).

Γ5. Ο άνθρωπος δεν εμφάνισε συμπτώματα ασθενείας λόγω:

• Χορήγησης εμβολίου. Το εμβόλιο όπως θα έκανε και ο ίδιος ο μικροοργανισμός ενεργοποιεί το ανοσοβιολογικό σύστημα για να παράγει αντισώματα και κύτταρα μνήμης. Το άτομο που εμβολιάζεται δεν εμφανίζει συνήθως τα συμπτώματα της ασθένειας και φυσικά δε τη μεταδίδει (3μ).
• Δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση ενεργοποιείται κατά την επαφή του οργανισμού με το ίδιο αντιγόνο για δεύτερη ή επόμενη φορά. Στην περίπτωση αυτή ενεργοποιούνται τα κύτταρα μνήμης, ξεκινά αμέσως η παραγωγή αντισωμάτων και έτσι δε προλαβαίνουν να εμφανιστούν συμπτώματα ασθενείας. Το άτομο δεν ασθενεί και πιθανότατα δεν αντιλαμβάνεται ότι μολύνθηκε (3μ).
• Χορήγηση ορού. Η χορήγηση ορού γίνεται μετά τη μόλυνση πριν τη λοίμωξη, όπου σε ένα ενήλικο άτομο χορηγούνται έτοιμα αντισώματα που έχουν παραχθεί σε άλλο άτομο ή ζώο. Η δράση της παθητικής ανοσίας είναι άμεση αλλά η διάρκεια της παροδική (3μ).

Θέμα Δ

Δ₁.   Τροφική αλυσίδα

Δέντρα→κουνέλια→γεράκι→πρωτόζωα

Πληθυσμός ατόμων: Δέντρα                                 1000

                                                   Κουνέλια             200

                                           Γεράκια                               10

                                                                Πρωτόζωα          10.000

Η τροφική πυραμίδα πληθυσμού είναι ΜΕΙΚΤΗ καθώς στα 3 πρώτα τροφικά επίπεδα η τάση είναι πτωτική ενώ ανάμεσα στο γεράκι και τα πρωτόζωα υπάρχει παρασιτική σχέση οπότε έχουμε ανεστραμμένη πυραμίδα.

Δ₂

1. _.Το 1 κουνέλι ζυγίζει 1kg

Τα 200 κουνέλια ζυγίζουν 200kg

Άρα η πυραμίδα βιομάζας είναι η εξής:

Σε γενικές γραμμές η ίδια πτωτική τάση (της τάξεως του 90%) που παρουσιάζεται στις τροφικές πυραμίδες β ενέργειας εμφανίζεται και στις τροφικές πυραμίδες βιομάζας καθώς όταν μειώνεται η ενέργεια που προσλαμβάνει κάθε τροφικό επίπεδο από το προηγούμενό του είναι λογικό να μειώνεται και η ποσότητα της οργανικής ύλης που μπορούν να συνθέσουν οι οργανισμοί, συνεπώς και η βιομάζα τότε.

Για τον υπολογισμό της βιομάζας των υπόλοιπων τροφικών επιπέδων έχουμε:

Β₂Β₃                                                                                        Β₂: βιομάζα κουνελιών

                                                                                            Β₃: βιομάζα γερακιών

Παρομοίως για το επίπεδο Β₄:

Β₄ Β₃

Για το Β₁ έχουμε:

Β₁ Β₂

Τα γεράκια ζυγίζουν 20 kg

Το 1 γεράκι ζυγίζει χ kg

Από απλή μέθοδο των τριών έχουμε: χ = = 2 γεράκια

Δ₃. Υπολογίζουμε τη βιομάζα σε όλα τα τροφικά επίπεδα εφόσον το οικοσύστημα μένει σταθερό.

Υπολογίζουμε ότι η βιομάζα των παραγωγών είναι 400kg.

Άρα 1 γεράκι ζυγίζει 2kg

       X γεράκι ζυγίζει 4kg

Χ =2 γεράκια

Δ₄.Η εξήγηση του φαινομένου βρίσκεται στη δράση της φυσικής επιλογής. Στο προηγούμενο οικοσύστημα το έδαφος είχε σκούρο χρώμα. Τα σκουρόχρωμα κουνέλια διακρίνονται δυσκολότερα από τα γεράκια σε σχέση με τα ανοιχτόχρωμα για αυτό και παρατηρούμε στο διάγραμμα ότι στην αρχή ο αριθμός των ανοιχτόχρωμων ήταν πολύ λιγότερος από τον αριθμό των σκουρόχρωμων. Για το λόγο αυτό επικράτησαν στους τοπικούς πληθυσμούς των κουνελιών καθώς είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες επιβίωσης και μεταβίβασης των χαρακτηριστικών τους στις επόμενες γενιές. Όταν άλλαξε το χρώμα του εδάφους η δράση της φυσικής επιλογής αντιστράφηκε. Το προσαρμοστικό πλεονέκτημα πήγε στα ανοιχτόχρωμα κουνέλια που ήταν περισσότερο δυσδιάκριτα από τα σκουρόχρωμα. Έτσι βαθμιαία άρχισαν να επικρατούν αριθμητικά καθώς επιβίωναν περισσότερο και μεταβίβαζαν με μεγαλύτερη συχνότητα τους χρωματισμούς τους στις επόμενες γενιές.