ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)
ΣΑΒΒΑΤΟ 14 MAΪΟΥ 2011
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4)
ΘΕΜΑ Α
Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
Α1. Τα ενδοσπόρια σχηματίζονται από
α. φυτά.
β. βακτήρια.
γ. πρωτόζωα.
δ. ιούς.
Μονάδες 5
Α2. Από νηματοειδείς δομές (υφές) αποτελούνται
α. τα βακτήρια.
β. τα πρωτόζωα.
γ. οι μύκητες.
δ. οι ιοί.
Μονάδες 5
Α3. Η τρύπα του όζοντος οφείλεται κυρίως
α. στο διοξείδιο του άνθρακα.
β. στο οξυγόνο.
γ. στα οξείδια του αζώτου.
δ. στους χλωροφθοράνθρακες.
Μονάδες 5
Α4. Δευτερογενές λεμφικό όργανο είναι ο
α. σπλήνας.
β. θύμος αδένας.
γ. μυελός των οστών.
δ. πνεύμονας.
Μονάδες 5
Α5. Μόλυνση ονομάζεται η
α. παραγωγή διαφόρων ουσιών από τους παθογόνους μικροοργανισμούς.
β. εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός ενός παθογόνου μικροοργανισμού σε έναν οργανισμό.
γ. είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού σε έναν οργανισμό.
δ. εκδήλωση των συμπτωμάτων μίας ασθένειας.
Μονάδες 5
ΘΕΜΑ Β
Β1. Πώς μπορεί να εξηγηθεί με βάση τη θεωρία της φυσικής επιλογής η επικράτηση του χαρακτηριστικού «ψηλός λαιμός» στις καμηλοπαρδάλεις;
Μονάδες 8
Β2. Ποια είναι τα δύο κριτήρια κατάταξης των οργανισμών σε είδη και σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται το κάθε ένα από αυτά;
Μονάδες 6
Β3. Τι είναι η λυσοζύμη, πού εντοπίζεται και ποια είναι η δράση της;
Μονάδες 5
Β4. Να εξηγήσετε τις διεργασίες που οδηγούν στην πτώση του pH της βροχής κάτω από 5.
Μονάδες 6
ΘΕΜΑ Γ
Σε ένα οικοσύστημα υπάρχουν 5 (πέντε) πεύκα, που φιλοξενούν συνολικά 10.000 (δέκα χιλιάδες) κάμπιες, σε κάθε μία από τις οποίες παρασιτούν 500 (πεντακόσια) πρωτόζωα.
Γ1. Να σχεδιάσετε την τροφική πυραμίδα πληθυσμού του παραπάνω οικοσυστήματος (μονάδες 2). Nα εξηγήσετε τη μορφή της τροφικής πυραμίδας πληθυσμού του παραπάνω οικοσυστήματος (μονάδες 5).
Μονάδες 7
Γ2. Στο παραπάνω οικοσύστημα η ενέργεια που περιέχεται στο τροφικό επίπεδο των καμπιών είναι 50.000 (πενήντα χιλιάδες) KJ.
Να υπολογίσετε την ενέργεια των άλλων τροφικών επιπέδων (μονάδες 2).
Να σχεδιάσετε την τροφική πυραμίδα ενέργειας (μονάδες 2).
Να εξηγήσετε τους λόγους που καθορίζουν τη μορφή αυτής της τροφικής πυραμίδας (μονάδες 6).
Μονάδες 10
Γ3. Έστω ένα άτομο αζώτου (Ν), το οποίο μπορεί να εντοπιστεί οπουδήποτε βρεθεί (επειδή π.χ είναι ραδιενεργό). Αυτό το άτομο αζώτου εντοπίζεται σε κάποιο νιτρικό ιόν (Ν. 3O) που βρίσκεται στο έδαφος.
Να περιγράψετε τις πιθανές πορείες του ατόμου αυτού από τη στιγμή που προσλαμβάνεται από ένα φυτό έως ότου ξαναβρεθεί στο έδαφος, πάλι ως νιτρικό ιόν (ΝΟ3)
Μονάδες 8
ΘΕΜΑ Δ
Δ1. Να περιγράψετε το δεύτερο στάδιο της πρωτογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης.
Μονάδες 9
Δ2. Να εξηγήσετε πώς τα μακροφάγα συμμετέχουν στην άμυνα του ανθρώπινου οργανισμού.
Μονάδες 6
Δ3 Μετά την είσοδο κάποιου είδους αντιγόνου σε έναν άνθρωπο, δεν παρουσιάζονται συμπτώματα ασθένειας. Η καμπύλη α στο παρακάτω διάγραμμα δείχνει τη μεταβολή της συγκέντρωσης των αντιγόνων, ενώ η καμπύλη β τη μεταβολή της συγκέντρωσης των αντισωμάτων που δημιουργήθηκαν για το συγκεκριμένο αντιγόνο στον οργανισμό του ανθρώπου. Να εξηγήσετε το είδος της ανοσοβιολογικής απόκρισης με βάση τις καμπύλες του παραπάνω διαγράμματος.
Μονάδες 10
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία,
εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο
τετράδιο.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των
φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται
να γράψετε καμιά άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να
παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.
4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο
στυλό. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μολύβι μόνο για σχέδια,
διαγράμματα και πίνακες.
5. Να μη χρησιμοποιήσετε χαρτί μιλιμετρέ.
6. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
7. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των
φωτοαντιγράφων.
8. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.30 π.μ.
KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ
ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ
Απαντήσεις Θεμάτων Βιoλογίας
ΘΕΜΑ Α’
- β – σελ. 13
- γ – σελ. 13
- δ – σελ. 106
- α – σελ. 34
- γ – σελ. 23
ΘΕΜΑ Β’
Β.1. Γράφουμε σελίδα 131 -Θεωρία του Δαρβίνου: “Στο φυλογενετικό… είδους τους”
Αναφέρουμε επίσης τι είναι φυσική επιλογή σελ. 126: “Η διαδικασία… χαρακτηριστικά”
ή
Εναλλακτικά αναφέρουμε τις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα της θεωρίας της φυσικής επιλογής -σελ. 125 -126 -, γράφουμε τι είναι φυσική επιλογή και προσδιορίζουμε σε μία παράγραφο τα χαρακτηριστικά του “ψηλού λαιμού”.
ή
Εναλλακτικά αναφέρουμε την τελευταία παράγραφο σελ. 130.
Β.2. Αναφέρουμε τι είναι είδος -σελ. 121: Το είδος… προγόνους” και συνεχίζουμε με τη σελίδα 122: “Αξίζει ωστόσο να αναφερθεί … στο ίδιο είδος.”
Β.3. Η λυσοζύμη (ένζυμο που διασπά το κυτταρικό τοίχωμα των βακτηρίων) περιέχεται στον ιδρώτα σελ. 31 -32: “Η λιυοζύμη… στοματικής κοιλότητας.”.
Β.4. Σελ. 107: “Η ηφαιστειακή δραστηριότητα… αρκετά κάτω από το 5.”
Θέμα Γ’
Γ.1. Σελ. 77: “Οι τροφικές πυραμίδες πληθυσμού… κατώτερων.” Αν για παράδειγμα, σε ένα οικοσύστημα υπάρχουν πέντε πεύκα που φιλοξενούν συνολικά 10000 κάμπιες σε κάθε μία από τις οποίες παρασιτούν 500 πρωτόζωα η τροφική πυραμίδα του πληθυσμού θα έχει τη μορφή:
5000000 πρωτόζωα
10000 κάμπιες
5 πεύκα
Μια τέτοια πυραμίδα χαρακτηρίζεται ως ανεστραμμένη.
Γ.2.σελ .77: Προσοχή: όσον αφορά την ενέργεια, η τροφική πυραμίδα ενέργειας είναι πάντα κανονική.
Η τροφική αλυσίδα: Πεύκα -> Κάμπιες -> Πρωτόζωα
Τροφική πυραμίδα Ενέργειας
5000 Kj πρωτόζωα
50000 Kj Κάμπιες
500000 Kj πεύκα
σελ. 77: Αιτιολογούμε την ενέργεια: “Η ενέργεια… αποικοδομούνται”.
Γ.3 σελ. 86: “Τα φυτά χρησιμοποιούν τα νιτρικά ιόντα που προσλαμβάνουν από το έδαφος… οικοσυστήματος”
Θέμα Δ.
Δ.1. σελ. 37 Στάδιο 2ο
α. Ενεργοποίηση των β. λεμφοκυττάρων (χυμική ανοσία): “Σ’ αυτό το στάδιο… και το εξουδετερώνουν) -σελ. 38
Γράφουμε επίσης και:
β. Ενεργοποίηση κυτταροτοξικών Τ -λεμφοκυττάρων (κυτταρική ανοσία) -σελ. 38 -39: “Παράλληλα… το ίδιο αντιγόνο”
Δ.2. σελ. 37
Στάδιο 1ο
Ενεργοποίηση των βοηθητικών Τ. λεμφοκυττάρων: “Αρχικά… βοηθητικά Τ -λεμφοκύτταρα”
Δ.3.
Όσον αφορά την καμπύλη των αντιγόνων παρατηρούμε ότι εισέρχονται στον οργανισμό του ανθρώπου αρχικά σε μεγάλη συγκέντρωση. Συνεπώς πρόκειται για ενεργητική ανοσία με τεχνητό τρόπο, δηλαδή εμβόλιο. Γράφω σελ. 39: “Το εμβόλιο περιέχει νεκρούς ή εξασθενημένους … δεν τις μεταδίδει.”
Λόγω εμβολίου το άτομο δεν εμφάνισε συμπτώματα ασθένειας παρόλο που πραγματοποιήθηκε είσοδος του αντιγόνου για πρώτη φορά, καθώς το αντιγόνο είναι νεκρό ή εξασθενημένο.
Όπως αναφέρθηκε το εμβόλιο ενεργοποιεί τον ανοσοβιολογικό μηχανισμό για πραγματοποίηση πρωτογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης (Ενεργητική ανοσία)
Κατά την πρωτογενή ανοσοβιολογική απόκριση τα αντισώματα που παράγει ο οργανισμός καθυστερούν. Παράγονται κάποιες μέρες μετά τη μόλυνση (όπως παρατηρούμε από το διάγραμμα, παρήχθησαν περίπου την 4η με 5η ημέρα μετά τη μόλυνση λόγω ενεργοποίησης των βοηθητικών Τ- λεμφοκυττάρων και στη συνέχεια των Β -λεμφοκυττάρων (χυμική ανοσία) οπότε και τα Β -λεμφοκύτταρα διαφοροποιήθηκαν σε πλασματοκύτταρα τα οποία παρήγαγαν αντισώματα.
Τα αντισώματα αυτά λόγω παραγωγής τους από το ίδιο άτομο, αφού φτάσουν σε ένα μέγιστο, αντιμετωπίσουν το αντιμετωπίσουν το αντιγόνο, ελαχιστοποιούνται και υπάρχουν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στον οργανισμό (ή για πάντα) καθώς η καμπύλη τους δεν μηδενίζεται.
Επιμέλεια Απαντήσεων Ρουσιάκη Φωτεινή
