ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ –Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ
ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄)
ΤΕΤΑΡΤΗ 23 MAΪΟΥ 2012
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ
ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)
ΘΕΜΑ Α
Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
Α1. Το τρυπανόσωμα προκαλεί
α. ελονοσία
β. ασθένεια του ύπνου
γ. δυσεντερία
δ. πνευμονία.
Μονάδες 5
Α2. Τα φαγοκύτταρα παράγονται
α. στο νωτιαίο μυελό
β. στο θύμο αδένα
γ. στους λεμφαδένες
δ. στον ερυθρό μυελό των οστών.
Μονάδες 5
Α3. Το συμπλήρωμα και η προπερδίνη συμβάλλουν στην καταπολέμηση
α. των ιών
β. των βακτηρίων
γ. των μυκήτων
δ. όλων των παθογόνων μικροοργανισμών.
Μονάδες 5
Α4. Τα νιτροποιητικά βακτήρια μετατρέπουν
α. τα νιτρικά ιόντα σε μοριακό άζωτο
β. την αμμωνία σε νιτρικά ιόντα
γ. το ατμοσφαιρικό άζωτο σε νιτρικά ιόντα
δ. τις αζωτούχες οργανικές ενώσεις σε αμμωνία.
Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ –Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 2ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
Α5. Τα δάκρυα περιέχουν
α. λυσοζύμη
β. γαλακτικό οξύ
γ. λιπαρά οξέα
δ. υδροχλωρικό οξύ.
Μονάδες 5
ΘΕΜΑ Β
Β1. Σε ποια κατηγορία παθογόνων μικροοργανισμών ανήκει το μικρόβιο που προκαλεί την πολιομυελίτιδα και ποια κύτταρα του ανθρώπου προσβάλλει (μονάδες 2);
Να εξηγήσετε πώς θα προστατευτεί ο οργανισμός ενός ανθρώπου, ο οποίος έρχεται σε επαφή με το μικρόβιο της πολιομυελίτιδας, αν κατά το παρελθόν είχε κάνει εμβόλιο για την ασθένεια αυτή (μονάδες 5).
Μονάδες 7
Β2. Να εξηγήσετε ποιες ανθρώπινες δραστηριότητες συμβάλλουν στη βαθμιαία αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Μονάδες 6
Β3. Να περιγράψετε τη δομή του ιού της επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας (HIV).
Μονάδες 8
Β4. Ποιες προφυλάξεις συμβάλλουν στον περιορισμό της μετάδοσης της νόσου που προκαλείται από τον HIV;
Μονάδες 4
ΘΕΜΑ Γ
Σε μια λίμνη ζει ένας πληθυσμός πέστροφας. Μετά από μία βίαιη γεωλογική δραστηριότητα η λίμνη χωρίστηκε σε δύο μικρότερες, με αποτέλεσμα ο αρχικός πληθυσμός πέστροφας να χωριστεί σε δύο ομάδες. Η κάθε ομάδα αντιμετώπισε διαφορετικές περιβαλλοντικές πιέσεις, οι οποίες, μετά την πάροδο μεγάλης χρονικής περιόδου, οδήγησαν στην ανάπτυξη διαφορετικών χαρακτηριστικών στον καθένα από τους δύο πληθυσμούς. ΑΡΧΗ 3ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ –Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 3ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
Γ1. Πώς δικαιολογούνται οι διαφορές των χαρακτηριστικών μεταξύ των δύο πληθυσμών;
Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας σύμφωνα με τη θεωρία του Δαρβίνου.
Μονάδες 7
Γ2. Να δικαιολογήσετε αν η διαδικασία που περιγράφεται παραπάνω μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό νέων ειδών.
Μονάδες 10
Γ3. Εάν μετά την πάροδο μεγάλης χρονικής περιόδου, στη λίμνη Α ζουν 15 είδη ψαριών, ενώ στη λίμνη Β μόνο 3 είδη ψαριών, να εξηγήσετε ποιο από τα δύο οικοσυστήματα θα είναι πιο ισορροπημένο.
Μονάδες 8
ΘΕΜΑ Δ
Δ1. Ένα ξενοδοχείο που βρίσκεται σε μια παραποτάμια περιοχή διοχετεύει τα απόβλητα των αποχετεύσεών του στο ποτάμι, θεωρώντας ότι δεν ρυπαίνει το νερό του ποταμού. Οι μετρήσεις που έγιναν, τόσο της ποσότητας του οξυγόνου όσο και της ποσότητας των αποικοδομητών στο νερό, απεικονίζονται στην παρακάτω γραφική παράσταση με τις καμπύλες Α και Β. ΑΡΧΗ 4ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ –Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 4ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
Ποια καμπύλη απεικονίζει την ποσότητα του διαλυμένου οξυγόνου και ποια καμπύλη απεικονίζει την ποσότητα των αποικοδομητών (μονάδες 2);
Να εξηγήσετε την απάντησή σας (μονάδες 8).
Μονάδες 10
Δ2. Τα παρακάτω διαγράμματα απεικονίζουν τη μεταβολή της συγκέντρωσης δύο αέριων ρύπων, του όζοντος και των οξειδίων του αζώτου κατά τη διάρκεια ενός εικοσιτετραώρου στο κέντρο της Αθήνας.
Ποια καμπύλη απεικονίζει τη μεταβολή της συγκέντρωσης του όζοντος και ποια τη μεταβολή της συγκέντρωσης των οξειδίων του αζώτου (μονάδες 2);
Να εξηγήσετε την απάντησή σας (μονάδες 8).
Μονάδες 10
Δ3. Να αναφέρετε ποια προβλήματα υγείας προκαλούν τα οξείδια του αζώτου στον άνθρωπο.
Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 5ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ –Γ΄ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΛΟΣ 5ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ
ΟΔΗΓΙΕΣ (για τους εξεταζομένους)
1. Στο τετράδιο να γράψετε μόνο τα προκαταρκτικά (ημερομηνία, εξεταζόμενο μάθημα). Να μην αντιγράψετε τα θέματα στο τετράδιο.
2. Να γράψετε το ονοματεπώνυμό σας στο πάνω μέρος των φωτοαντιγράφων αμέσως μόλις σας παραδοθούν. Δεν επιτρέπεται να γράψετε καμιά άλλη σημείωση. Κατά την αποχώρησή σας να παραδώσετε μαζί με το τετράδιο και τα φωτοαντίγραφα.
3. Να απαντήσετε στο τετράδιό σας σε όλα τα θέματα.
4. Να γράψετε τις απαντήσεις σας μόνο με μπλε ή μόνο με μαύρο στυλό. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μολύβι μόνο για σχέδια, διαγράμματα και πίνακες.
5. Να μη χρησιμοποιήσετε χαρτί μιλιμετρέ.
6. Κάθε απάντηση τεκμηριωμένη είναι αποδεκτή.
7. Διάρκεια εξέτασης: τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των φωτοαντιγράφων.
8. Χρόνος δυνατής αποχώρησης: 10.30 π.μ.
KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ
ΤΕΛΟΣ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ
Απαντήσεις στο μάθημα της Βιολογίας
ΘΕΜΑ Α
Α1. – β -σελ. 12
Α2. – δ -σελ. 31
Α3. – δ -σελ. 34
Α4. – β -σελ. 86
Α5. – α -σελ. 32
ΘΕΜΑ Β
Β1.
Το μικρόβιο που προκαλεί την πολιομυελίτιδα είναι ιός. Προσβάλλει τα νευρικά κύτταρα του νωτιαίου μυελού (εξειδίκευση), σελ. 18, σελ. 39
[Προαιρετικά αναφέρω τι είναι ανοσία και πώς χωρίζεται σε ενεργητική και παθητική. Η ανοσία… (παθητική ανοσία)].
Στην ενεργητική ανοσία… ο οργανισμός ανοσοποιείται και αν δεχτεί μια ποσότητα εμβολίου… τη μεταδίδει. Μετά τη χορήγηση του εμβολίου, πραγματοποιείται, λοιπόν, πρωτογενής ανοσοβιολογική απόκριση. Οπότε, μετά τη δεύτερη επαφή του με το ίδιο αντιγόνο εκδηλώνει δευτερογενή ανοσοβιολογική απόκριση σελ. 39. Η δευτερογενής… ότι μολύνθηκε.
Β2. σελ. 85: Οι αυξανόμενες ανάγκες… κλίμα του πλανήτη (Προαιρετικά αναφέρουμε την ενότητα “Ατμοσφαιρική Ρύπανση” – σελ. 103)
Β3. σελ. 47: Ο HIV … έλυτρο. Προαιρετικά: Ο ιός προσβάλλει… επιφάνειά τους.
Β4. σελ. 47- 48: (Προαιρετικά ξεκινάμε από την αρχή της παραγράφου “Στον οργανισμό… φαγητού) Κατόπιν όλων αυτών … επαφή.
Γ1.
Σελ. 125: παρατηρήσεις 1,2 -> συμπέρασμα 1
Σελ. 125: παρατηρήσεις 3,4 -> συμπέρασμα 2
Γ2.
Σελ. 126: συμπέρασμα 3
Σελ. 126: αναφέρω τι είναι φυσική επιλογή: Η διαδικασία … φυσική επιλογή
Σελ. 129: Γράφω επίσης ότι: πρέπει επίσης να τονιστεί … άλλη χρονική στιγμή
Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι: Πρέπει στο σημείο αυτό … η εξέλιξη (σελ. 130). Οι οργανισμοί (πέστροφες), δεν ανταποκρίθηκαν στη μεταβολή του περιβάλλοντος αναπτύσσοντας ένα γνώρισμα που δεν υπήρχε. Απλώς η φυσική επιλογή έδρασε ευνοώντας από τα υπάρχοντα κληρονομήσιμα χαρακτηριστικά εκείνο που προσέδιδε μεγαλύτερες πιθανότητας επιβίωσης στο φορέα του.
Γ3.
Προαιρετικά αναφέρουμε: τα οικοσυστήματα … στατική κατάσταση – σελ. 72
Σελ. 72: Ο όρος ποικιλότητα … σταθερά.
Αναφέρουμε επίσης για τον περιορισμένο αριθμό διαφορετικών ειδών ότι αφορά τη λίμνη Β όπου υπάρχουν 3 είδη ψαριών, ενώ όσον αφορά τη μεγάλη ποικιλία οργανισμών αυτή αφορά τη λίμνη Α όπου ζουν 15 είδη ψαριών.
ΘΕΜΑ Δ
Δ1. Η καμπύλη που απεικονίζει την ποσότητα των απεικοδομητών είναι η Α και εκείνη που απεκονίζει την ποσότητα του διαλυμένου οξυγόνου είναι η Β.
Σελ. 108 – 109
Τα αστικά λύματα… ασφυξία
Στις διαταραχές που προκαλούν τα αστικά λύματα … σοβαρών νοσημάτων.
Σχόλιο: Οι δεδομένες καμπύλες Α και Β που αναφέρονται στο φαινόμενο του ευτροφισμού, δημιουργούν ερωτηματικά και παρερμηνίες καθώς δεν απεικονίζονται τα επίπεδα των ποσοτήτων του οξυγόνου και των μικροοργανισμών πριν την απόρριψη των λυμάτων ώστε να εκτιμηθούν αξιόπιστα οι μεταβολές. Επίσης, φαίνεται να μένει σταθερή η μειωμένη ποσότητα οξυγόνου και η αυξημένη ποσότητα μικροοργανισμών όσο αυξάνεται η απόσταση από το σημείο απόρριψης των λυμάτων, ενώ λογικά αναμένεται η μείωση των ποσοτήτων των λυμάτων, άρα και η εξασθένιση του φαινομένου.
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά τη βαθμολόγηση αυτού του θέματος ώστε να αξιολογηθεί συνολικά κάθε απάντηση ως προς την επαρκή ανάλυση του φαινομένου και τις αντίστοιχες ποσοτικές μεταβολές οξυγόνου και αποικοδομητών καθώς δεν ορίζονται από το διάγραμμα ούτε οι αρχικές τιμές ούτε η απόσταση. Συνεπώς δεν στοιχειοθετείται μονοσήμαντη απάντηση.
Δ2.
Η καμπύλη που απεικονίζει τη μεταβολή της συγκέντρωσης του όζοντος είναι η καμπύλη Β, ενώ η καμπύλη που απεικονίζει τη μεταβολή της συγκέντρωσης των οξειδίων του αζώτου είναι η καμπύλη Α.
Σελ 105: Το φωτοχημικό νέφος της Αθήνας προκαλείται… PAN. Συνεπώς περιμένουμε, η καμπύλη Α αντιστοιχεί στα οξείδια του αζώτου που ως πρωτογενείς ρύποι παράγονται πρώτοι, καθώς βλέπουμε ότι η καμπύλη φτάνει στο μέγιστό της τις πρωινές ώρες, ενώ η καμπύλη Β αντιστοιχεί στη συγκέντρωση του όζοντος που ως δευτερογενής ρύπος φτάνει σε μέγιστη συγκέντρωση τις απογευματινές ώρες.
Δ3.
Σελ. 105: Τα οξείδια του αζώτου… εμφυσήματος.
