ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
Γ’ ΤΑΞΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5)
ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ
ΘΕΜΑ Α1
Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:
α.Αγροτική μεταρρύθμιση
β.Κίνημα στο Γουδί
γ.Συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920).
Μονάδες 15
ΘΕΜΑ Α2
Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:
α. Η πολιτική και κοινωνική επιρροή των σοσιαλιστικών ομάδων και των εργατικών ομαδοποιήσεων, στο τέλος του 19 ο υ αιώνα, ήταν σαφώς μεγαλύτερη στην Ελλάδα από εκείνη που άσκησαν αντίστοιχα κινήματα σε βιομηχανικές χώρες της Δύσης αλλά και σε βαλκανικές.
β. Στο τέλος του 1904 έληξε η περίοδος της Γενικής Συνέλευσης (στην Κρήτη) και προκηρύχθηκαν εκλογές για την ανάδειξη 64 βουλευτών.
γ. Με βάση το άρθρο 11 της Σύμβασης της Λοζάνης ιδρύθηκε η Μικτή Επιτροπή Ανταλλαγής με έδρα την Κωνσταντινούπολη.
δ. Το Μάιο του 1927 ιδρύθηκε η Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία άρχισε τη λειτουργία της ένα χρόνο αργότερα.
ε. Μετά τη διάλυση της ΕΑΠ, το 1930, τα χρέη των αγροτών προσφύγων ανέλαβε να εισπράξει η Εθνική Τράπεζα.
Μονάδες 10
ΘΕΜΑ Β1
Να αναφερθείτε: α) στην οργάνωση των ελληνικών πολιτικών κομμάτων, σε επίπεδο ηγεσίας, κατά το τελευταίο τέταρτο του 19 ο υ αιώνα (μονάδες 7) και β) στους λόγους για τους οποίους δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα, κατά την ίδια περίοδο. (μονάδες 6)
Μονάδες 13
ΘΕΜΑ Β2
Να αναφερθείτε: α) στις ενέργειες του Μητροπολίτη Τραπεζούντας Χρύσανθου για το ποντιακό ζήτημα, κατά το συνέδριο Ειρήνης (1918-1919) στο Παρίσι (μονάδες 6) και β) στις ενέργειες του Μητροπολίτη Αμάσειας Γερμανού Καραβαγγέλη, κατά το 1921, για το ίδιο ζήτημα. (μονάδες 6)
Μονάδες 12
ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ
ΘΕΜΑ Γ1
Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε:
α) στις εκλογικές αναμετρήσεις του Νοεμβρίου 1910 (αμέσως μετά την παραίτηση Δραγούμη) και του Μαρτίου του 1912, καθώς και στον συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων που προέκυψαν από αυτές (μονάδες 15) και
β) στη στάση του Βενιζέλου ως πρωθυπουργού της Ελλάδας στο Κρητικό ζήτημα μέχρι και τις 12 Οκτωβρίου 1912. (μονάδες 10)
Μονάδες 25
ΚΕΙΜΕΝΟ Α
[…] Στις 6 Οκτωβρίου [1910] ορκίσθηκε η κυβέρνηση υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος ανέλαβε και τα υπουργεία των Στρατιωτικών και των Ναυτικών […] Στις 8 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός ανέπτυξε στο κοινοβούλιο τις βασικές κυβερνητικές θέσεις. […] Όταν […] στις 9 Οκτωβρίου ολοκληρώθηκε η συζήτηση γύρω από τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβερνήσεως, […] ο νέος πρωθυπουργός έσπευσε να επιζητήσει την ψήφο εμπιστοσύνης […]. Όταν διαπιστώθηκε η έλλειψη απαρτίας * […] ο Βενιζέλος υπέβαλε στο βασιλιά την παραίτησή του και εισηγήθηκε […] τη διάλυση του σώματος. […] Και ο Γεώργιος Α΄, διαισθανόμενος το εντεινόμενο λαϊκό ρεύμα υπέρ του Βενιζέλου δε δίστασε να δεχθεί την εισήγηση του πρωθυπουργού. Στις 12 Οκτωβρίου δημοσιεύτηκε […] η προκήρυξη νέων εκλογών […]. Η πρωτοβουλία του ανώτατου άρχοντα προκάλεσε τη ζωηρή αντίδραση των παλαιών κομμάτων. Ο Γ. Θεοτόκης, ο Δ. Ράλλης και ο Κ. Μαυρομιχάλης, επικεφαλής των τριών ισχυρότερων κομματικών σχηματισμών, αποφάσισαν να καταγγείλουν τη βίαιη διάλυση της βουλής και να απόσχουν από την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση. Η ερμηνεία της δραματικής αποφάσεως των τριών ηγετών ήταν εντούτοις στην ουσία συνυφασμένη λιγότερο με την καταγγελία της βασιλικής πρωτοβουλίας και περισσότερο με τη συνειδητοποίηση του πολιτικού αδιεξόδου όπου είχαν περιπέσει.[…]Έτσι σε θέση αδυναμίας, η ηγεσία του παλαιού πολιτικού κόσμου κατέφυγε στο μέτρο της αποχής, με την ελπίδα ότι στο άμεσο μέλλον θα ήταν δυνατό να επιχειρήσει την τελική αναμέτρηση σε πεδίο περισσότερο πρόσφορο. Διερωτάται κανείς αν ο παλαιός πολιτικός κόσμος είχε καταστεί ανίκανος να σταθμίσει τη βαρύτητα των νέων καθοριστικών παραγόντων της ελληνικής δημόσιας ζωής ή αν είχε εναποθέσει τις ελπίδες του στην πιθανή φθορά της νέας κυβερνήσεως.
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΔ’ : Νεώτερος Ελληνισμός από το 1881 ως το 1913, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2000, σε. 273-274
ΚΕΙΜΕΝΟ Β
[…] Ο Βενιζέλος και οι Φιλελεύθεροι και πάλι θριάμβευσαν. [εκλογές Μαρτίου 1912] […] Τα παλιά κόμματα, τα οποία είχαν απόσχει στις εκλογές [Νοέμβριος 1910], τώρα κατόρθωσαν να αναδείξουν βουλευτές μόνο εκεί όπου αποδεδειγμένα οι υποψήφιοί τους ήταν προσωπικότητες πρώτου μεγέθους. Και πάλι, όμως, πολλοί αρχηγοί μόλις και μετά βίας πέτυχαν να εκλεγούν, ενώ άλλοι, όπως ο Δ. Ράλλης και ο Α. Ζαΐμης, κατάφεραν να καταλάβουν κάποια έδρα στη νέα Βουλή μόνο σε αναπληρωματικές εκλογές, σε άλλες περιοχές. […] Στη νέα Βουλή […] άσκησαν την αντιπολίτευση οι παλιοί ηγέτες Γ. Θεοτόκης, Δ. Ράλλης, Κ. Μαυρομιχάλης και οι νέοι πολιτικοί ηγέτες Δ.Γούναρης, Π.Τσαλδάρης και λίγο αργότερα ο Ν. Δημητρακόπουλος.
Η Βουλή αυτής της περιόδου υπήρξε εκείνη που επί ημερών της η Ελλάδα θριάμβευσε, αν και άρχισε το έργο της κάτω από δραματικές, πραγματικά, συνθήκες, που είχε δημιουργήσει η τελευταία ανάφλεξη του
Κρητικού Ζητήματος.
Η Κρήτη σκόπιμα είχε διενεργήσει εκλογές την ίδια μέρα με την Ελλάδα, με σκοπό να αποστείλει τους εκπροσώπους της στη νέα ελληνική Βουλή, αφού μετά το κίνημα των Νεότουρκων το νησί είχε κηρύξει την ένωση με την Ελλάδα. Μάλιστα, τα αποτελέσματα ήταν εντελώς διαφορετικά από αυτά στην Ελλάδα, καθώς το κόμμα του Ε. Βενιζέλου εξέλεξε μόνο 23 βουλευτές σε σύνολο 69. Η Τουρκία όμως παραμόνευε για να βρει αφορμή και να επιτεθεί εναντίον της Ελλάδας.
Ο Βενιζέλος, βλέποντας ότι δεν ήταν καιρός για πολεμικές περιπέτειες, αρνήθηκε κατηγορηματικά στους βουλευτές από την Κρήτη να εισέλθουν στην ελληνική Βουλή. […] Η άρνηση αυτή δεν ήταν καθόλου εύκολη για τον παλαιό αγωνιστή και επαναστάτη. Τέσσερις μέρες παρέμεινε κλεισμένος στο ξενοδοχείο «Φρύνη» του Παλαιού Φαλήρου, στο οποίο
Παπαρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. 5: 1882 – 1974. National Geografic, σ. 42
ΘΕΜΑ Δ1
α. τις επιπτώσεις από την άφιξη και την εγκατάσταση των προσφύγων στην εθνολογική σύσταση του πληθυσμού της Ελλάδας (μονάδες 13) και
β. τη συμβολή τους στην αγροτική οικονομία της χώρας. (μονάδες 12)
Μονάδες 25
ΚΕΙΜΕΝΟ Α
[…] Στη Θράκη, όπου ο ελληνικός πληθυσμός είχε υποστεί δραστική μείωση μετά τη βουλγαρική κατοχή το 1913, η εγκατάσταση των προσφύγων ήταν άμεση προτεραιότητα για το ελληνικό κράτος. Το 1924, το ελληνικό στοιχείο έφτασε το 62,1% του πληθυσμού, ενώ, τέσσερα χρόνια αργότερα ένας στους τρεις κατοίκους της Θράκης ήταν πρόσφυγας. […] Όπως επισήμανε ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος σε λόγο του το 1929, «…δεν υπήρξε ποτέ εθνικόν ελληνικόν κράτος εξίσου μεγάλον, όπως αυτό το οποίον έχουμε σήμερον (…) και μάλιστα τόσον ομοιογενές».
Γιώργος Γιαννακόπουλος, “Η Ελλάδα με του πρόσφυγες“, στο ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 1770 – 2000, τ. 7ος, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2003, σ. 92
ΚΕΙΜΕΝΟ Β
[…] Οι κυβερνήσεις […] εκτελούν μεγάλα εγγειοβελτιωτικά και αρδευτικά έργα, κυρίως σε τρεις περιοχές, στις πεδιάδες των Σερρών, της Δράμας και της Θεσσαλονίκης: διευθετούν προς όφελος της γεωργίας κοίτες χειμάρρων και μεγάλων ποταμών, όπως του Αξιού, του Στρυμόνα κλπ., που με τις πλημμύρες τους νέκρωναν τις παρόχθιες γαίες σε μεγάλο βάθος, αποξηραίνουν λίμνες […] και τις γαίες τις παραδίδουν σε ακτήμονες πρόσφυγες και γηγενείς. Ο Γερμανός Stephan Ronhart […] γράφει «Σήμερα η Ελλάδα, αφότου δέχθηκε στο έδαφός της τα πλήθη των προσφύγων, περικλείει στα σύνορά της ένα σχεδόν απόλυτα ομογενή από άποψη γλώσσας και θρησκείας λαό 6.550.000 ψυχών». Και σε άλλο σημείο: «Ο ελληνισμός σώζοντας τους πρόσφυγές του από την καταστροφή και την εξουθένωση έσωσε ο ίδιος τον εαυτό του και ανορθώθηκε πάλιν ηθικά, ενώ σύγχρονα συναρμολόγησε σφικτά ολόκληρο τον εθνικό του κορμό […]».
Απ. Βακαλόπουλος, Νέα Ελληνική Ιστορία, σ. 383 – 385 στο Αξιολόγηση των μαθητών της Γ’ τάξης Ενιαίου Λυκείου στο μάθημα Θέματα Νεοελληνική Ιστορίας, τχ. Β, ΚΕΕ, Αθήνα 2000, σ. 205-206
ΚΕΙΜΕΝΟ Γ
[…] Δόθηκε ιδιαίτερη ώθηση σε τομείς της γεωργίας, όπως η αμπελουργία και η μεταξοσκωληκοτροφία ιδιαίτερα στις περιοχές Αξιούπολης, Βέροιας, Έδεσσας, Αριδαίας, Φλώρινας, και στη ροδοκαλλιέργεια για ροδέλαιο στις περιοχές Έδεσσας, Βέροιας και Δράμας. Παράλληλα, οι πρόσφυγες […] φύτεψαν αμπέλια αμερικανικής προέλευσης που δεν προσβάλλονταν από τη φυλλοξήρα. […]
Ρ. Αλβανού, “Οι πρόσφυγες και η αγροτική επανάσταση του Μεσοπολέμου” στο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΝ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Οκτώβριος 2011, Αθήνα σ. 64
ΠΙΝΑΚΑΣ
Παραγωγή δημητριακών, καπνού και βάμβακος (σε χιλιάδες τόνους)
Έτος Δημητριακά Καπνός Βαμβάκι
1921 624,8 23,3 3,8
1922 534,8 19,8 5,0
1923 602,3 37,8 8,0
1924 683,0 50,2 10,2
1925 708,7 60,8 10,5
(Πηγή: Foreign Office, 371: Annual reports on Greece, 1920 – 25 The Statesman’s Year – Book, 1919-27)
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. ΙΕ’: Νεώτερος Ελληνισμός από το 1913 ως το 1941, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 2000, σ. 297
Όλα τα κείμενα αποδόθηκαν σε μονοτονικό, διατηρήθηκε, όμως, η ορθογραφία τους.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΘΕΜΑ Α1.
α. Αγροτική μεταρρύθμιση: 1η § σελ. 42: «Οι ραγδαίες εξελίξεις… συνθήκες»
β. Κίνημα στο Γουδί: σελ. 86 – 88: «Το 1909 … επιδιώξεις του»
γ. Συνθήκη των Σεβρών (28 Ιουλίου/ 10 Αυγούστου 1920): σελ. 96: «Η Συνθήκη των Σεβρών … απτή πραγματικότητα» και σελ. 144: «Τον Ιούλιο 1920 … Ελλάδα»
ΘΕΜΑ Α2
α. Λάθος (σελίδα 46 σχολικού βιβλίου)
β. Σωστό (σελίδα 210 σχολικού βιβλίου)
γ. Σωστό (σελίδα 151 σχολικού βιβλίου)
δ. Σωστό (σελίδα 53 σχολικού βιβλίου)
ε. Λάθος (σελίδα 157 σχολικού βιβλίου)
ΘΕΜΑ Β1
α) 2η §, σελίδα 84: «Η οργάνωση των κομμάτων … εκλογικής τους περιφέρειας»
β) 4η §, σελίδα 84: «Αντίθετα με άλλες χώρες … ενεργού πληθυσμού»
ΘΕΜΑ Β2
α) σελίδα 250 – 251: «Η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου … υπέρ του λαού σας»
β) σελίδα 250 – 253: «Παρά το αρνητικό κλίμα … του ίδιου έτους»
ΘΕΜΑ Γ1
Οι απαντήσεις απαιτούν συνδυασμό δύο κεφαλαίων – 2ο και 4ο.
α ερώτημα.
Βιβλίο σελ. 90, 2η §: Ο Βενιζέλος … εκλογών
πηγή κείμενο Α: Στις 6 Οκτωβρίου … προκήρυξη νέων εκλογών
Συνεχίζουμε με βιβλίο (σελίδα 90): Αυτό το διάβημα αναστάτωσε … Νοεμβρίου 1910 και συνδυάζουμε με το απόσπασμα του κειμένου Α: Η πρωτοβουλία … πιθανή φθορά της νέας κυβερνήσεως.
Βιβλίο σελίδα 90: Σ’ αυτές … μεταρρυθμιστικό του έργο.
Το ερώτημα Α συνεχίζεται και το κείμενο Β καθώς αναφέρεται η εκλογική αναμέτρηση του Μαρτίου 1912 στην Ελλάδα (1η και 2η § κειμένου Β + βιβλίο σελίδα 91 – 2η §: Το ρεύμα … κοινωνικών προβλημάτων)
β ερώτημα.
Κεφάλαιο 4ο, σελίδα 219, 2η §: Αλλά ο Βενιζέλος έως 1η § μαθήματος 9 σελίδα 219.
Συνδυάζω τις πληροφορίες του βιβλίου με την τελευταία παράγραφο από το κείμενο Β
ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΟΥΜΕ ότι οι μαθητές πρέπει να εντοπίσουν ότι το πρώτο ερώτημα αφορά εκλογικές αναμετρήσεις στην Αθήνα και στην Κρήτη (κείμενο Α & Β) ενώ το δεύτερο ερώτημα περιορίζεται στη στάση του Βενιζέλου (τελευταία παράγραφος κειμένου Β)
ΘΕΜΑ Δ1
α) Βιβλίο: 3ο κεφάλαιο σελ. 166 – 167: Σημαντικότερες ήταν … εθνικό κορμό.
Τα κείμενα που αναφέρονται στο πρώτο ερώτημα είναι: Κείμενο Α, Κείμενο Β (οι δηλώσεις του Γερμανού Stephan Ronhart – αφομοίωση των προσφύγων)
β) Βιβλίο: σελίδα 167: Επιπτώσεις στην οικονομία: Για ένα διάστημα … ασχολίες στην πατρίδα τους.
συνδυάζω τις ιστορικές μου γνώσεις με το Κείμενο Β: Οι κυβερνήσεις … γηγενείς, με το κείμενο Γ και τον πίνακα. Στον πίνακα σχολιάζουμε τη σημαντική αύξηση της παραγωγής καπνού και βάμβακος μετά το 1923 και την άφιξη των προσφύγων. Τέλος τη χρονιά της μικρασιατικής καταστροφής παρατηρούμε πτώση στην παραγωγή των δημητριακών και του καπνού
Επιμέλεια Σημειώσεων: Μαρκουλάκη Δέσποινα
Ζουριδάκη Χρύσα