Για να “κατεβάσετε” και να δείτε τα θέματα στο μάθημα στο μάθημα Αρχαίων Ελληνικών, πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο:
Θέματα στο μάθημα Αρχαίων Ελληνικών 2020
ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ
ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2020
Διδαγμένο κείμενο
Πλάτων Πολιτεία 518b-519a
Α1α.
- Λάθος (Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ … ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι παντὸς μᾶλλον θειοτέρου τινὸς τυγχάνει)
- Λάθος (ἡ δέ τοῦ φρονῆσαι ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται.)
- Σωστό (Τούτου τοίνυν, ἦν δ’ ἐγώ, αὐτοῦ τέχνη ἂν εἴη, τῆς περιαγωγῆς, τίνα τρόπον ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα μεταστραφήσεται)
Α1β
- Τινές επαγγελόμενοι
- Το ὂργανον
Β1.
Σύμφωνα με τον Σωκράτη η γνώση και η επιστήμη γεννιούνται μέσα στον άνθρωπο· κατά συνέπεια, η διαδικασία απόκτησης τους , η παιδεία, είναι μια εσωτερική, ψυχική, διεργασία: η σταδιακή απομάκρυνση από το πρόσκαιρο γίγνεσθαι και (ἐκ τοῦ γιγνομένου), και η θέαση του Αγαθού μέσα από μια ολιστική (σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ) προσέγγιση του.
Στην απάντηση αυτή προσθέτουμε τους όρους «ὂν», «ὁ φανός-ή –όν» και «περιαγωγή»
Επίσης τον ορισμό της παιδείας από την ενότητα 10. «ἐν παιδείᾳ»
Αρχική σημασία της λέξης είναι αυτό που πρέπει να μάθει το παιδί, η ανατροφή, η διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Από τον 5ο, όμως, αιώνα και εξής ως όρος της παιδαγωγικής δηλώνει τη γενική καλλιέργεια (σωματική και πνευματική), που αποτελεί προνόμιο μόνο του ανθρώπου (γι’ αυτό άλλωστε και στα λατινικά αποδίδεται με τον όρο humanitas). Βάση της παιδείας είναι για τον Πλάτωνα η μουσική (λογοτεχνία, τραγούδι, καλλιέργεια της καλλιτεχνικής ευαισθησίας) και γυμναστική. Παίδευση είναι η πορεία προς την παιδεία (Πλατ. Όροι 410: παίδευσις παιδείας παράδοσις). Συγκεκριμένα, για τον Πλάτωνα παιδεία είναι η στροφή της ψυχής προς την ιδέα του αγαθού, η δύσκολη πορεία από την άγνοια στη γνώση. Σε άλλο σημείο της Πολιτείας ο Πλάτωνας αναφέρει ότι η παιδεία παρέχεται για το σώμα με τη γυμναστική και για την ψυχή με τη μουσική.
Β2. Σύμφωνα με τον Σωκράτη και μάλιστα με αποφατική διατύπωση η παιδεία δεν είναι μια διαδικασία με την οποία η επιστήμη, η ορθή δηλαδή και τεκμηριωμένη γνώση, εισάγεται ἒξωθεν στην ψυχή του δέκτη της (μολονότι αυτό ακριβώς υποστηρίζουν ορισμένοι αυτόκλητοι επαγγελματίες της εκπαίδευσης ).
Ο Πλάτων υποστηρίζει ότι η γνώση και η απόκτηση της (η παιδεία) δεν είναι κάτι εξωτερικό, επιφανειακό· είναι μια εσωτερική λειτουργία, η οποία στην πλατωνική φιλοσοφία αποκαλείται συμβολικά ἀνάμνησις . Μια πληροφορία ή ένα σύνολο πληροφοριών τα οποία προσλαμβάνει ο άνθρωπος από εξωτερικής πηγές (π.χ. εικόνες , ακούσματα, συμβατικά μαθήματα, βιβλία, διαδικτυακές πηγές -σήμερα) και τα εσωτερικεύει μέσω των αισθήσεων του, δεν συνιστούν για τον Πλάτωνα αληθινή γνώση. Ενδεχομένως , μάλιστα, να συνιστούν και παραπλάνηση, να υποσκάπτουν την αληθινή γνώση, καθώς δημιουργούν την ψευδαίσθηση της κατοχής της.
ἐπαγγελλόμενοί τινες: Σωκράτης και σοφιστές: είναι γνωστή η εκ διαμέτρου αντιθετική στάση τους απέναντι στην παιδεία. Ο Σωκράτης δεν άσκησε επαγγελματικά (επ’ αμοιβή) τη διδασκαλία. Πίστευε ότι δεν μεταδίδει γνώσεις , απλά βοηθά τον συνομιλητή του να τις ανακαλύψει μέσα του: το παιδί δεν το γεννά η μαία αλλά η μητέρα του. Αντίθετα, πολλοί σοφιστές άσκησαν επαγγελματικά τη διδασκαλία, μεταδίδοντας στους μαθητές τους γνώσεις ρητορικής , πολιτικής και άλλες. Αντίστοιχες προς τους υψηλούς στόχους των πλουσίων και φιλόδοξων μαθητών τους ήταν και οι αμοιβές τους.
- Με την τετραπλή χρήση της πρόθεσης ἐν στην α’ παράγραφο ο Πλάτων προσπαθεί να αισθητοποιήσει τον εσωτερικό, βιωματικό χαρακτήρα της γνώσης.
Β3.
1 α
2γ
3β
4β
5γ
Β4α
Φανόν – φάσμα
ἀνασχέσθαι- ανακωχή
περιακτέον-άξονας
ἐντιθέντες-παρακαταθήκη
ἀπόλλυσιν-απώλεια
Β4β
η γη της επαγγελίας
θεωρητικές επιστήμες
Β5 Πρώτη ομοιότητα: Σύμφωνα με το παράλληλο ο σκοπός της παιδείας είναι να κάνει καλύτερη τη ζωή του ανθρώπου, κάτι ανάλογο βρίσκουμε στο κείμενο του Πλάτωνα «ὁ δέ γε νυν λόγος… τἀγαθόν»
Δεύτερη ομοιότητα: Σύμφωνα με το παράλληλο η ψυχική καλλιέργεια και η ελευθερία δεν έρχονται έτοιμα απ’ έξω αλλά απαιτεί αδιάκοπη ατομική προσπάθεια. Το αντίστοιχο βρίσκουμε και στο πρωτότυπο κείμενο οὕτω σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου περιακτέον εἶναι, ἕως ἂν εἰς τὸ ὂν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι θεωμένη
Τρίτη ομοιότητα: Σύμφωνα με το παράλληλο ο άνθρωπος θα πλησιάσει στο ιδανικό ανάλογα με τη δύναμη του μέσα από γόνιμα στοιχεία που κλείνει μέσα του. Και ο Πλάτων στο πρωτότυπο αναφέρει «σημαίνει ταύτην τήν ἐνοῦσαν ἐκάστου δύναμιν»
Αδίδακτο κείμενο
Γ1. Αν λοιπόν κάποιος με ρωτούσε˙ πράγματι και, αν κάποιος αδικεί την πόλη, λες ότι πρέπει και σε αυτόν να είμαστε φιλειρηνικοί; Δε θα μπορούσα να το υποστηρίξω˙ αλλά περισσότερο λέω (αναφέρω) ότι πολύ πιο γρήγορα (άμεσα) θα μπορούσαμε να τους τιμωρήσουμε, αν δεν τύχαινε να παρέχουμε αφορμή αδικίας σε κανένα˙ γιατί δε θα μπορούσαν να έχουν κανένα σύμμαχο.
Γ2. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από το έργο ‹‹Πόροι›› , ο Ξενοφώντας συνδέει την οικονομική ευημερία της Αθήνας με τα αγαθά της ειρήνης και μάλιστα παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα της ειρήνης και τα μειονεκτήματα του πολέμου. Αρχικά, αναφέρεται στην παλαιότερη εποχή της ειρήνης που πολλά χρήματα εισήχθησαν στην πόλη ‹‹εὑρήσει…ἀνεχθέντα›› , ενώ αντίθετα ξοδεύτηκαν άμετρα την περίοδο των πολέμων ‹‹ἐν πολέμῳ…καταδαπανηθέντα››. Συνεχίζει την αναφορά του στη σύγχρονη για τότε εποχή, που λόγω του δεδομένου πολέμου παρουσιάζεται έλλειψη πολλών εσόδων αφενός και αφετέρου κατασπατάληση των υπαρχόντων εσόδων σε πολλές και ποικίλες ανάγκες ‹‹καί ἐν τῷ νῦν χρόνῳ…καταδαπανηθείσας››. Και ολοκληρώνει την άποψή του υποστηρίζοντας ότι εφόσον πλέον επικρατεί ειρήνη στη θάλασσα, συνεπαγωγικά εμφανίζεται αύξηση εσόδων για να μπορούν αυτά να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τη βούληση και τις ανάγκες των πολιτών ‹‹ἐπεί δέ…βούλονται››. Συνοψίζοντας, ο Ξενοφών συνδέει την ευτυχία της πόλης με την επικράτηση της ειρήνης.
Γ3α. ἐκλιπούσας → ἐξέλειπες
εἰσελθούσας→ είσῂεις, εἰσῂεισθα
καταδαπανηθείσας→ κατεδαπανῶ
β.μᾶλλον → θετικός : μάλα – συγκριτικός : μάλιστα
θᾶττον → θετικός : ταχέως – συγκριτικός : τάχιστα
γ. τις→ τισί (ν)
προσόδους→ πρόσοδοι
πολίτας→ πολῖτα
Γ4α. ἤ είρήνην : υποκείμενο του απαρεμφάτου εἶναι, β΄ όρος σύγκρουσης
ταῦτα : υποκείμενο του ρήματος ἄν κριθείη (αττική σύνταξη)
τῶν προσόδων : γενική διαιρετική ως ονοματικός ετερόπτωτος στο όρο
πολλάς
ἄγειν : υποκείμενο του απρόσωπου ρήματος χρή, άναρθρο τελικό απαρέμφατο (αναγκαστική ετεροπροσωπία)
β. Η μετοχή ἀνεχθέντα είναι κατηγορηματική μετοχή, που αναφέρεται στο αντικείμενο του ρήματος εὑρήσει από το οποίο και εξαρτάται.
Το εὑρήσει έχει σημασία γνωστικού ρήματος – μάθησης – αντίληψης, γι΄ αυτό και δέχεται κατηγορηματική μετοχή.
γ. πῶς ἄν ἄμεινον ταῦτα κριθείη : δευτερεύουσα ονοματική πλάγια ερωτηματική πρόταση, που λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα άγνοιας οὐκ οἶδα.
ὡς χρὴ καὶ πρός τοῦτον εἰρήνην ἄγειν : δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση, που λειτουργεί ως αντικείμενο στο λεκτικό ρήμα λέγεις.
