Για να “κατεβάσετε” και να δείτε τα θέματα στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, πατήστε τον παρακάτω σύνδεσμο:
Θέματα στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας 2022
ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2022
Α1) Αναφερόμενος στην αξία της ιστοριογνωσίας ο συγγραφέας αρχικά υποσηρίζει ότι η γλώσσα , οι αξίες οι γνώσεις και οι κανόνες που υιοθετεί ένας άνθρωπος είναι αποκύημα της ιστορικής γνώσης . Μάλιστα αυτή η γνώση συμβάλλει στην ερμηνεία του παρόντος και οδηγεί στην αυτογνωσία ατομική και εθνική. Τέλος ο συντάκτης καταλήγει ότι γνωρίζει το ιστορικό παρελθόν του διδάσκεται από τα λάθη των προγόνων του και έτσι σχεδιάζει το μέλλον του .
Β1. α) Λάθος
β) Λάθος
γ) Σωστό
δ) Σωστό
ε) Σωστό
Β2. α) Ο τίτλος με δηλωτική λειτουργία της γλώσσας περιέχει μία ευθεία ερώτηση και αποτελείται από ένα ρηματικό σύνολο. Ξεκινά με τον αιτιολογικό σύνδεσμο «γιατί» και με την χρήση υποτακτικής έγκλισης «να μαθαίνουμε», ο συγγραφέας εκφράζει την απορία του σχετικά με τους λόγους για τους οποίους πρέπει να μαθαίνουμε ιστορία. Μάλιστα με τη χρήση του α΄ πληθυντικού «μαθαίνουμε» εντάσσει τον εαυτό του στο σύνολο των ανθρώπων που αναρωτιούνται για το θέμα αυτό. (ρητορική ερώτηση)
Ως προς το επικοινωνιακό αποτέλεσμα θα λέγαμε ότι διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη να διαβάσει το κείμενο που ακολουθεί και εξάπτει την περιέργεια του. Το ερωτηματικό τον προβληματίζει με στόχο να δώσει τη δική του απάντηση . Με την ευθεία ερώτηση προσδίδει ζωντάνια και αμεσότητα στο λόγο του και με το ρηματικό τίτλο το ύφος γίνεται λιτό, απλό, εύληπτο. Μάλιστα προοικονομεί τόσο το θέμα του κειμένου (ιστορική γνώση) όσο και τη θέση του (γιατί πρέπει να μαθαίνουμε ιστορία). Εξάλλου στο κείμενο που ακολουθεί δίνεται σαφής απάντηση στο παραπάνω ερώτημα.
Β2. β) Η παρεμβολή του ευθέος λόγου στο τέλος της 1ης παραγράφου δημιουργεί μια σχέση οικειότητας και αμεσότητας με τον αναγνώστη ελκύει το ενδιαφέρον και την προσοχή του, καθώς τα λόγια μεταφέρονται άμεσα και αυξάνεται η συγκινησιακή φόρτιση του δέκτη. Προσδίδει θεατρικότητα , προφορικότητα, διαλογικός τόνος, ζωντάνια, παραστατικότατα και κάνει το λόγο αξιόπιστο, νόημα.
Β3. Γλωσσικές επιλογές με στόχο την ευαισθητοποίηση
· α΄ενικό και α΄πληθυντικό, β΄ενικό (γράφω την αντίστοιχη θεωρία)
· μικροπερίοδο λόγο «Πάει παντού…ξεχαστούν»
· ασύνδετο σχήμα «Τιμά…αγνοούμενο»
· λέξεις συναισθηματικά φορτισμένες πχ, «νύφη, ακόμα ερωτευμένη με το νυφικό της»
· επανάληψη λέξεων για έμφαση «γενέθλια»
· οπτικές εικόνες «το κρατάει αγκαλιά και το θηλάζει εκείνη η παλιά φωτογραφία σου».
· μεταφορά :η επέτειος είναι ένα δωρεάν μεταφορικό μέσον..
· σημεία στίξης: αποσιωπητικά (…)
· μεταφορικός λόγος – συνυποδηλωτική γλώσσα
Επιλέγω 3 από τα παραπάνω και για κάθε ένα δείκτη συνδέουμε το νόημα του κειμένου .
Γ. Το ταγάρι αποτελεί για την οικογένεια της αφηγήτριας ένα ενθύμιο, μια πλούσια παρακαταθήκη, ένα οικογενειακό κειμήλιο που το χρησιμοποίησαν τρεις γενιές γυναικών με διαφορετικό τρόπο η κάθε μία. Η μητέρα της αυτοδιηγητικής αφηγήτριας το χρησιμοποιούσε ως τσάντα στα φοιτητικά της χρόνια. Συμβάδιζε έτσι με τη μόδα και τις οικολογικές ευαισθησίες της εποχής της όπως δηλώνει η ηρωίδα με την τεχνική της αφήγησης «Στα φοιτητικά της …της θύμιζε». Ωστόσο, αυτό το ταγάρι αποτελούσε προϊόν χειροτεχνίας της γιαγιάς της αφηγήτριας όπως αισθητοποείται με την εγκυβωτισμένη αφήγηση που κάνει . Με την τεχνική της περιγραφή μάλιστα η αφηγήτρια μας αποκαλύπτει ότι το ταγάρι ήταν βαμμένο με φυτικές βαφές και είχε ωραία λαμπερά σχέδια. Τελικά το ταγάρι ήταν ένα κομμάτι από το οικογενειακό παρελθόν που κληροδοτήθηκε από γενιά σε γενιά και αποτυπώνει την οικογενειακή μνήμη και τους ισχυρούς δεσμούς των τριών γενεών. «΄Ηταν μέρος της προίκας της… σχολίασε».
Ο μαθητής δηλώνει με σαφήνεια τρεις λόγους για τους οποίους θα κρατούσε ή όχι το ταγάρι σήμερα.
Δ.
Πρόλογος: Ιστοριογνωσία, μια βιωματική αξία
· Αναφορά στο δεδομένο
· Αναφορά στα ζητούμενα γ΄ ρηματικό πρόσωπο, ύφος τυπικό
Κύριο Μέρος: Α΄ ΕΡΩΤΗΜΑ
Εθνική ζωή : σοφός δάσκαλος για την οικοδόμηση του παρόντος και τη θεμελίωση του μέλλοντος /εθνική αυτογνωσία/διδάσκεται από τα λάθη … επαναλαμβάνει τις επιτυχίες /νουθετεί ένα λαό και τον οδηγεί στην εθνική αυτοδιάθεση.
Οικουμενική ζωή :Γνωρίζοντας την ιστορία δεν αφομοιώνεται – μαζοποιείται στην παγκοσμιοποημένη εποχή/Διατηρεί τα γνωρίσματα που αποτελούν την ειδοποιό διαφορά του λαού αυτού στο χώρο και στο χρόνο, στην πολυπολιτισμική κοινωνία που ζούμε.
Κοινωνική ζωή: η ιστορική γνώση αποτελεί συνδετικό κρίκο για τους πολίτες ενός έθνους και τους ενώνει μέσα από την εθνική ομοψυχία.
Πνευματική ζωή :φιλομάθεια, εγκυκλοπαιδική καλλιέργεια, κριτικός στοχασμός, διευρύνονται οι γνωστικοί ορίζοντες μέσα από τη γνώση του παρελθόντος / έξοδος από παρωχημένες αντιλήψεις, δογματισμούς και προκαταλήψεις.
Β΄ ΕΡΩΤΗΜΑ
· επισκέψεις σε ιστορικούς χώρους, μνημεία, μουσεία
· συζητήσεις με ανθρώπους που έλαβαν μέρος σε ιστορικά γεγονότα
· συμμετοχή σε εορταστικές επετείους χωρίς αυτό να σημαίνει φολκλορικές εκδηλώσεις
· διαδραστική διδασκαλία του μαθήματος της ιστορίας με έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών στην ανάλυση πρωτογενών πηγών και όχι στην απομνημόνευση πληροφοριών
· συμμετοχή σε λαογραφικούς συλλόγους
· πολιτιστικές εκδηλώσεις (πχ θεατρικών παραστάσεων, ρητορικών αγώνων κλπ) για την ανάδειξη της ιστορίας
· υιοθεσία μνημείων
ΕΠΙΛΟΓΟΣ : Ανακεφαλαίωση – ιστορική λήθη καταδικάζει ένα λαό να ξαναζήσει τα λάθη του παρελθόντος ίσως και να χάσει την εθνική του ιδιοσυστασία στην παγκοσμιοποιημένη εποχή μας.